{"id":193,"date":"2026-05-09T17:04:27","date_gmt":"2026-05-09T17:04:27","guid":{"rendered":"https:\/\/andrzejsolak.pl\/?p=193"},"modified":"2026-05-09T17:04:27","modified_gmt":"2026-05-09T17:04:27","slug":"cienie-patrza-na-polnoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/andrzejsolak.pl\/index.php\/2026\/05\/09\/cienie-patrza-na-polnoc\/","title":{"rendered":"Cienie patrz\u0105 na p\u00f3\u0142noc"},"content":{"rendered":"\n

9 maja 1991 r. zagin\u0119\u0142a bez wie\u015bci Janka Stanis\u0142awowna Diagilewa, 25-letnia poetka i pie\u015bniarka z Nowosybirska. Po o\u015bmiu dniach jej zw\u0142oki wy\u0142owiono z rzeki Iny (dop\u0142yw Obu).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kiedy \u017cy\u0142a, m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o tym dziewcz\u0119ciu sporo. Od chwili jej \u015bmierci m\u00f3wi si\u0119 jeszcze wi\u0119cej, przybywa ludzi zafascynowanych jej talentem.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w szkole podstawowej to ciche, spokojne dziecko zaskakiwa\u0142o nauczycieli oczytaniem i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 (\u201eCienie drzew patrz\u0105 na p\u00f3\u0142noc\u201d <\/em>\u2013 napisa\u0142a w I klasie w dziecinnym kajecie). Artystyczny kunszt wykorzystywa\u0142a zrazu na prywatnych imprezach i akademiach szkolnych (zapewne wywo\u0142ywa\u0142a konsternacj\u0119 grona pedagogicznego, wykazuj\u0105c si\u0119 znajomo\u015bci\u0105 dorobku podejrzanych ideologicznie tw\u00f3rc\u00f3w, jak Wysocki, Cwietajewa czy Achmatowa). W czasach studenckich zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z Jegorem Letowem, liderem punkowej kapeli Gra\u017cdanskaja Oborona (GrOb)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Carowie rocka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zachodnia Syberia to region szczeg\u00f3lny. Miejsce zderzenia wielu \u015bwiat\u00f3w – Europy z Azj\u0105, chrze\u015bcija\u0144stwa z pierwotnym szamanizmem, cywilizacji z dzik\u0105 g\u0142usz\u0105. W czasach stalinowskich – rejon \u0142agr\u00f3w, straszliwej tajemnicy, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0142o si\u0119 tylko w domu, szeptem. Kraj pi\u0119kny i straszny.<\/p>\n\n\n\n

To tutaj wykluwa\u0142y si\u0119 najciekawsze, najbardziej bezkompromisowe zjawiska rosyjskiej muzyki alternatywnej. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do moskiewskiej i leningradzkiej scen rockowych, zapatrzonych we wzorce z Zachodu, syberyjskim \u201eza\u0142ogantom\u201d uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 ca\u0142kowicie oryginalny nurt muzyczny. Niejednokrotnie ich utwory powstawa\u0142y jako poetyckie piosenki autorskie, w wersjach akustycznych, kt\u00f3re dopiero potem wzbogacano o ostrzejsze, rockowe brzmienia. Pot\u0119\u017cn\u0105 ich si\u0142\u0105 by\u0142y teksty. S\u0142owa do piosenek pisali nie tek\u015bciarze, ale poeci…<\/p>\n\n\n\n

W czo\u0142\u00f3wce zauralskiego rocka prym wiod\u0142a grupa Gra\u017cdanskaja Oborona (Obrona Obywatelska) – GrOb<\/em>, powsta\u0142a w orwellowskim roku 1984, pod wodz\u0105 niebanalnego obywatela Omska, Jegora Letowa,.<\/p>\n\n\n\n

GrOb<\/em> to temat wart osobnej pie\u015bni, kt\u00f3ry obr\u00f3s\u0142 ju\u017c legend\u0105. To porywaj\u0105ca, a zarazem gorzka historia, w kt\u00f3rej trudno odr\u00f3\u017cni\u0107 prawd\u0119 od mitu. To lata antykomunistycznej kontestacji odzianej w punkowo-anarchistyczny kamufla\u017c. \u201eKapelanci\u201d GrOb<\/em> nagrywali swoje kawa\u0142ki w konspiracji, na strychach i w gara\u017cach, mieszkali k\u0105tem u znajomych, ukrywali si\u0119 przed milicj\u0105. Prawdziwy, niek\u0142amany underground, kt\u00f3remu sobotnio-niedzielni buntownicy z Zachodu godni s\u0105 jedynie pucowa\u0107 buty.<\/p>\n\n\n\n

Organa porz\u0105dku i bezpiecze\u0144stwa publicznego Kraju Rad by\u0142y czujne, praworz\u0105dni obywatele tako\u017c. W 1985 r. zdarzy\u0142a si\u0119 rzecz bardzo sowiecka, jakby odwr\u00f3cona historia Pawki Morozowa. Muzyk\u00f3w GrOb<\/em> zakapowa\u0142a… matka jednego z nich, gdy odkry\u0142a w tekstach zespo\u0142u tre\u015bci wrogie ustrojowi.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0105pi\u0142y zatrzymania. Jegor Letow wyl\u0105dowa\u0142 w klinice psychiatrycznej. A \u201epsychuszek\u201d pod nadzorem KGB bano si\u0119 w Rosji bardziej, ni\u017c \u0142agr\u00f3w. Jegor dosta\u0142 tam straszny wycisk; szprycowany pot\u0119\u017cnymi dawkami \u015brodk\u00f3w farmakologicznych na jaki\u015b czas o\u015blep\u0142. Kiedy wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107, otacza\u0142a go legenda. Wr\u00f3ci\u0142 do \u015bpiewania, jego pie\u015b\u0144 \u201eWsio idiot po p\u0142anu\u201d<\/em> sta\u0142a si\u0119 manifestem pokolenia, granym na koncertach rockowych, w filharmoniach i na ka\u017cdej imprezie, na kt\u00f3rej trafi\u0142 si\u0119 jaki\u015b szanuj\u0105cy si\u0119 gitarzysta.<\/p>\n\n\n\n

Wybiegaj\u0105c nieco w przysz\u0142o\u015b\u0107, przypomnijmy, \u017ce w 1994 r. Jegor Letow zaszokowa\u0142 swoich fan\u00f3w, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c (wraz z Aleksandrem Duginem i Eduardem Limonowem) Parti\u0119 Narodowo-Bolszewick\u0105 (otrzyma\u0142 legitymacj\u0119 nr 4). Nowa formacja stanowi\u0142a osobliwy konglomerat nacjonalist\u00f3w i narodowych komunist\u00f3w, monarchist\u00f3w i anarchist\u00f3w, prawos\u0142awnych, ateist\u00f3w i neopogan, po\u0142\u0105czonych \u201eeuroazjatyck\u0105\u201d ide\u0105 odbudowy imperialnej Rosji.<\/p>\n\n\n\n

Bo Jegor Letow, by\u0142y dysydent i wi\u0119zie\u0144 sumienia, bo\u017cyszcze subkulturowc\u00f3w, by\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie patriot\u0105, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 pogodzi\u0107 si\u0119 z upadkiem wielko\u015bci swej ojczyzny.<\/p>\n\n\n\n

U\u015bmiech \u017belaznego Feliksa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Janka Diagilewa pozna\u0142a Letowa w kwietniu 1987 r. Ten burzliwy zwi\u0105zek zawa\u017cy\u0142 na ca\u0142ym jej \u017cyciu. Do\u0142\u0105czy\u0142a do GrOb<\/em>, grywa\u0142a utwory wsp\u00f3lnie z zespo\u0142em i samodzielnie.<\/p>\n\n\n\n

Szybko zwr\u00f3ci\u0142a na siebie uwag\u0119 publiczno\u015bci. Uczestnicy koncert\u00f3w cz\u0119sto z pewnym zaskoczeniem relacjonowali magi\u0119 jej wyst\u0119p\u00f3w. Gdy na scenie pojawia\u0142a si\u0119 skromna dziewczyna z gitar\u0105, rozwrzeszczana publiczno\u015b\u0107 milk\u0142a; w ciszy ch\u0142on\u0119\u0142a utwory. Owacje rozlega\u0142y si\u0119 dopiero potem…<\/p>\n\n\n\n

\u015apiewa\u0142a o zdeklasowanych elementach  – \u201ePierwsz\u0105 klas\u0105 szko\u0142y \u017cycia b\u0119dzie im wi\u0119zienie, a w \u00f3smej, po\u015bmiertnie, przygarnie Komsomo\u0142\u201d<\/em> (\u201eDiek\u0142asirowanym eliemientam\u201d<\/em>). O \u201eteoretycznych prorokach, drukowanych bogach\u201d (\u201eDomoj\u201d<\/em>). O przehandlowanej \u015bmierci (\u201eProdano\u201d<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Unika\u0142a ideologizowania j\u0119zyka. Jej kontestacja by\u0142a zwyczajnie ludzka. Nie godz\u0105c si\u0119 na z\u0142o otaczaj\u0105cego \u015bwiata, przyznawa\u0142a si\u0119 do bezradno\u015bci; nie dawa\u0142a \u0142atwych, gotowych recept. W jednym ze swych najbardziej znanych utwor\u00f3w, \u201ePo tramwajnym rielsam\u201d,<\/em> Janka nies\u0142ychanie subtelnie, a zarazem przejmuj\u0105co odda\u0142a atmosfer\u0119 osaczenia, ducha czas\u00f3w, kiedy nawet spacer dw\u00f3jki m\u0142odych ludzi m\u00f3g\u0142 wzbudzi\u0107 podejrzenia \u201eniebieskich czapek\u201d:<\/p>\n\n\n\n

Chod\u017a, p\u00f3jdziemy na spacer po tramwajowych torach<\/em><\/p>\n\n\n\n

Posiedzimy na szynach u pocz\u0105tku ich drogi<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ciep\u0142em i czerni\u0105 owieje nas dym fabrycznych komin\u00f3w,<\/em><\/p>\n\n\n\n

A przewodni\u0105 gwiazd\u0105 b\u0119dzie tarcza semafora.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli nam si\u0119 uda, a\u017c do nocy b\u0119dziemy poza klatk\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tylko musisz umie\u0107 w dwie sekundy zapa\u015b\u0107 si\u0119 pod ziemi\u0119<\/em><\/p>\n\n\n\n

I le\u017ce\u0107 cicho w ukryciu, gdy pojawi\u0105 si\u0119 szare samochody,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Uwo\u017c\u0105ce tych, co nie chcieli nurza\u0107 si\u0119 w k\u0142amstwie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli zd\u0105\u017cymy, w\u00f3wczas poczo\u0142gamy si\u0119 po podk\u0142adach<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ty zobaczysz niebo, a ja ziemi\u0119 na twoich podeszwach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nasz\u0105 odzie\u017c spalimy w piecu, je\u015bli tylko zdo\u0142amy wr\u00f3ci\u0107,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi nie spotkamy na progu niebieskich czapek.<\/em><\/p>\n\n\n\n

A je\u015bli ich spotkamy<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nie m\u00f3w nic o spacerze po tramwajowych torach,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bo to dla nich przest\u0119pstwo albo schizofrenia,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bo z portretu zaraz u\u015bmiechnie si\u0119 \u017belazny Feliks<\/em><\/p>\n\n\n\n

I b\u0119dzie s\u0142uszna, b\u0119dzie sprawiedliwa<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kara za spacer po tramwajowych torach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zabij\u0105 nas za spacer po tramwajowych torach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zabij\u0105 nas za chwile z tob\u0105 przy tramwajowych torach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wiele o niepokojach poetki m\u00f3wi te\u017c wiersz, zamieszczony w zbiorze \u201eRusskoje polie ekspierimientow\u201d<\/em>:<\/p>\n\n\n\n

Czasem umieraj\u0105 bogowie – ju\u017c nie masz prawa wierzy\u0107
Czasem zamie\u0107 zasypie drogi, przed krzy\u017cami barykaduj\u0105 drzwi
\/…\/  
Maszeruj\u0105 pu\u0142ki depcz\u0105c ikony odm\u00f3\u017cd\u017conym r\u00f3wnym szeregiem<\/em><\/p>\n\n\n\n

\/…\/<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ludowym folklorem stanie si\u0119 Kain, morderca Abla,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ogie\u0144 w lampach zga\u015bnie, \u015bwi\u0119te hymny umilkn\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nie b\u0119dzie ju\u017c raju ni piek\u0142a, gdy nasi bogowie polegn\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c id\u017a i pisz, co trzeba, bez l\u0119ku, nikt nie ukarze.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj ju\u017c nie ma \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Samotno\u015b\u0107 d\u0142ugodystansowc\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u0142uchaj\u0105c tych poezji, a z drugiej strony maj\u0105c przed oczami obraz Jegora Letowa i jego kumpli z lubo\u015bci\u0105 \u201erzucaj\u0105cych mi\u0119chem\u201d na koncertach, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce Janka nie bardzo pasowa\u0142a do tego towarzystwa. Owszem, z czasem naby\u0142a \u015brodowiskowych manier, r\u00f3wnie\u017c zdarza\u0142o si\u0119 jej podeprze\u0107 strofy grubym s\u0142owem. Cho\u0107 zarazem nie przypomina\u0142o to niczym (typowego u popularnych szansonist\u00f3w) kokietowania publiczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Ameryka\u0144ski czy zachodnioeuropejski rockman m\u00f3g\u0142 sobie \u201efuckowa\u0107\u201d do woli i do upad\u0142ego, nikogo to nie porusza\u0142o. Natomiast obywatel Kraju Rad, na kt\u00f3rego co dzie\u0144 wylewa\u0142y si\u0119 z telewizora potoki propagandy (o szcz\u0119\u015bliwym narodzie prze\u017cywaj\u0105cym rozkoszne chwile pod rz\u0105dami Partii), musia\u0142 odczuwa\u0107 dzik\u0105 satysfakcj\u0119, a tak\u017ce uzasadniony dreszcz emocji, s\u0142uchaj\u0105c na koncercie Diagilewej, albo na samizdatowej kasecie kpiarskiej strofy:<\/p>\n\n\n\n

Ja powtoriaju diesiat\u2019 raz i snowa<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nikto nie znajet, kak \u017ce mnie ch\u2026wo.<\/em><\/p>\n\n\n\n

I tieliewizor s poto\u0142ka swisajet<\/em><\/p>\n\n\n\n

I kak ch\u2026wo mnie \u2013 nikto nie znajet.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zaliczaj\u0105c Gra\u017cdansk\u0105 Oboron\u0119 do nurtu dysydenckiego musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 kontekstu wydarze\u0144. Odwaga tych m\u0142odych Rosjan z Nowosybirska czy Omska by\u0142a wyj\u0105tkowa. Dzia\u0142ali na terenie izolowanym, na kt\u00f3ry przemiany g\u0142asnosti<\/em> i pieriestrojki<\/em> nap\u0142ywa\u0142y bardzo wolno; umiejscowionym poza zasi\u0119giem zainteresowania korespondent\u00f3w zachodnich. Nie mogli (jak Polacy) liczy\u0107 na wstawiennictwo Ko\u015bcio\u0142a, dziennikarzy RWE czy BBC, ani spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej. Wypowiadali s\u0142owa buntu z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce mog\u0105 by\u0107 za to wdeptani w ziemi\u0119, i \u017ce nawet nie stan\u0105 si\u0119 \u017cadnymi m\u0119czennikami, jak Grzegorz Przemyk czy ks. Jerzy Popie\u0142uszko \u2013 po prostu znikn\u0105, b\u0119d\u0105 zapomniani. Byli strace\u0144cami, kt\u00f3rzy szli na rze\u017a z podniesionym czo\u0142em, z w\u0142asnej nieprzymuszonej woli.<\/p>\n\n\n\n

Ja gnij\u0119!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tymczasem co\u015b z\u0142ego zacz\u0119\u0142o dzia\u0107 si\u0119 z psychik\u0105 Janki. Zwi\u0105zek z Letowem okaza\u0142 si\u0119 toksyczny; rozpad\u0142 si\u0119 po p\u00f3\u0142tora roku. Zawiedziona mi\u0142o\u015b\u0107, pog\u0142\u0119biaj\u0105ce si\u0119 poczucie osamotnienia, do tego \u017cycie w sta\u0142ym napi\u0119ciu i ogromna nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 w zderzeniu z ponur\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 – wszystko to wp\u0119dza\u0142o dziewczyn\u0119 w potworn\u0105 depresj\u0119. Ka\u017cdy dzie\u0144 stawa\u0142 si\u0119 powolnym umieraniem.<\/p>\n\n\n\n

Znajdowa\u0142o to odbicie w jej tekstach. Gdybym mia\u0142 jednym s\u0142owem podsumowa\u0107 postaw\u0119 i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 mych ulubionych wsp\u00f3\u0142czesnych rosyjskich pie\u015bniarzy, to u Bu\u0142ata Okud\u017cawy by\u0142aby to melancholia. U W\u0142adimira Wysockiego – bunt. U Diagilewej – rozpacz. Czarna, bezdenna rozpacz. Nawet jej nastrojowe, pe\u0142ne tkliwo\u015bci ballady wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 podszyte b\u00f3lem.<\/p>\n\n\n\n

Krytycy z uznaniem podkre\u015blali doskona\u0142e po\u0142\u0105czenie w\u0142a\u015bciwej dla punka surowo\u015bci z rosyjskim folkiem, z charakterystycznymi dla tamtejszych wiejskich pie\u015bniarek lamentacjami. Ale Janka nie udawa\u0142a. Jej zawodzenie dobywa\u0142o si\u0119 z najmroczniejszych zakamark\u00f3w rozdartej duszy.<\/p>\n\n\n\n

Przybywa\u0142o fan\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c spoza kr\u0119gu mi\u0142o\u015bnik\u00f3w muzyki alternatywnej. Spragnieni wolno\u015bci Rosjanie \u017cywo reagowali na utwory w rodzaju \u201eStierwienieju\u201d:<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eJa nieustannie gnij\u0119
Z ka\u017cdym \u015bmiechem, z ka\u017cd\u0105 noc\u0105 i kielichem
Rygluj\u0119 drzwi,<\/em><\/p>\n\n\n\n

spuszczam z \u0142a\u0144cucha z\u0142e g\u0142odne psy […]<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ucz\u0119 si\u0119 by\u0107 \u017celaznym przed\u0142u\u017ceniem cia\u0142a
Wyrastaj\u0105cym wprost z ramienia […]<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ja nieustannie gnij\u0119<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pod czapk\u0105 milicyjn\u0105<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pod norkow\u0105 czap\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n


Tu wojna nie ma ko\u0144ca,<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tu wiosna nie nadchodzi
Tu nie ma dzieci\u0144stwa
Ju\u017c nic nam nie zosta\u0142o – tylko s\u0142owa i sny<\/em><\/p>\n\n\n\n


Ja nieustannie gnij\u0119<\/em><\/p>\n\n\n\n

W ka\u017cdej chwili
Z ka\u017cdym krokiem
W ka\u017cdej godzinie<\/em><\/p>\n\n\n\n

Publiczno\u015b\u0107 szala\u0142a z zachwytu, odbieraj\u0105c ten utw\u00f3r jako zgrabn\u0105 piosenk\u0119 antysystemow\u0105. A Jance, patrz\u0105c z dzisiejszej perspektywy, chyba nie chodzi\u0142o wy\u0142\u0105cznie o gnij\u0105cy \u201e\u015bwietlany ustr\u00f3j\u201d; r\u00f3wnie\u017c o w\u0142asne \u017cycie. Jej popularno\u015b\u0107 ros\u0142a, a w tekstach pojawia\u0142 si\u0119 coraz wi\u0119kszy mrok. Coraz wi\u0119cej strof o \u015bmierci, o umieraniu. O Czarnym Dniu, kt\u00f3ry nieuchronnie nadejdzie.<\/p>\n\n\n\n

Stowarzyszenie umar\u0142ych poet\u00f3w<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Od czas\u00f3w Puszkina jaki\u015b z\u0142owrogi cie\u0144, jakie\u015b przekle\u0144stwo unosi si\u0119 nad rosyjsk\u0105 poezj\u0105. Puszkin, Lermontow, potem Mandelsztam, Cwietajewa, a ze wsp\u00f3\u0142czesnych Wysocki, Coj, Basz\u0142aczow, Diagilewa, Letow… Ludzie, kt\u00f3rzy odeszli w kwiecie wieku, nieraz w dramatycznych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n

Janka g\u0142\u0119boko prze\u017cy\u0142a samob\u00f3jcz\u0105 \u015bmier\u0107 Aleksandra Basz\u0142aczowa, barda i poety (1988). Poznali si\u0119 par\u0119 lat wcze\u015bniej, by\u0142a nim zafascynowana, on r\u00f3wnie\u017c darzy\u0142 j\u0105 ogromnym szacunkiem. Nigdy nie otrz\u0105sn\u0119\u0142a si\u0119 po tej tragedii. A \u015bmier\u0107 kr\u0105\u017cy\u0142a wok\u00f3\u0142 niej, porywaj\u0105c nowe ofiary. W nast\u0119pnym roku pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo gitarzysta GrOb, Dmitrij Seliwanow.<\/p>\n\n\n\n

Po pewnym czasie przyszed\u0142 nowy cios \u2013 w kwietniu 1991 r. zmar\u0142 jej przyrodni brat. Janka, zawsze skryta, do reszty zamkn\u0119\u0142a si\u0119 w sobie. Depresja pog\u0142\u0119bia\u0142a si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy dzi\u015b czytamy teksty Diagilewej, niekt\u00f3re strofy wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 \u015bwiadectwem wewn\u0119trznej walki, bladym cieniem tl\u0105cej si\u0119 jeszcze nadziei, cichym wo\u0142aniem o pomoc dobywaj\u0105cym si\u0119 spod skorupy b\u00f3lu.<\/p>\n\n\n\n

A gdyby tak, za sto\u0142em, przy \u015bwiecach porozmawia\u0107 o mi\u0142o\u015bci.
Przypomnie\u0107 sobie, \u017ce trzeba prosi\u0107 o przebaczenie.
Prawos\u0142awny py\u0142,
Drogowskazy na \u015bwiat – s\u0142upy soli<\/em><\/p>\n\n\n\n

 – pisa\u0142a w \u201eAnhedonii\u201d, by w nast\u0119pnym wersie wybuchn\u0105\u0107 bolesnym skowytem:<\/p>\n\n\n\n

\u017bre\u0107 zesz\u0142oroczne igliwie \u2013 gorzkie, gorzkie, gorzkie!<\/em><\/p>\n\n\n\n

W maju 1991 r. zatroskany ojciec zabra\u0142 j\u0105 na dacz\u0119 pod Nowosybirskiem. Liczy\u0142, \u017ce c\u00f3rka dojdzie do siebie w\u015br\u00f3d bliskich. 9 maja oko\u0142o godz. 19 oddali\u0142a si\u0119, by ju\u017c  nie wr\u00f3ci\u0107\u2026 Oto nadszed\u0142 Czarny Dzie\u0144, kt\u00f3ry sobie kiedy\u015b wy\u015bpiewa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

\u015aledztwo nie da\u0142o jednoznacznych rezultat\u00f3w. Brano pod uwag\u0119 samob\u00f3jstwo lub nieszcz\u0119\u015bliwy wypadek, niekt\u00f3rzy szeptali o morderstwie. Prawdy zapewne nie poznamy nigdy.<\/p>\n\n\n\n

Pochowano j\u0105 na cmentarzu w Nowosybirsku. Ojciec, kt\u00f3ry do ko\u0144ca nie zdawa\u0142 sobie sprawy z jej popularno\u015bci, teraz ze zdumieniem ogl\u0105da\u0142 obecny na pogrzebie ponad tysi\u0119czny t\u0142um przybysz\u00f3w z ca\u0142ej Rosji.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142y te\u017c sprawy mniej buduj\u0105ce. Jegor Letow, kt\u00f3ry za \u017cycia Janki zazdro\u015bnie spycha\u0142 jej dokonania w cie\u0144, teraz budowa\u0142 wok\u00f3\u0142 jej cienia legend\u0119 swego zespo\u0142u. Sprawia\u0142 wra\u017cenie, jakby nie przeszkadza\u0142y mu oskar\u017cenia, jakie wysun\u0119\u0142a wobec niego cz\u0119\u015b\u0107 znajomych, o odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u015bmier\u0107 Diagilewej. Potem w jego \u017cyciu przyszed\u0142 okres narodowo-bolszewicki. Jegor miota\u0142 si\u0119 ze skrajno\u015bci w skrajno\u015b\u0107. Jednak po latach szale\u0144stwa w jego \u017cyciu nast\u0105pi\u0142 prze\u0142om. Zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku chrze\u015bcija\u0144stwu. Nied\u0142ugo potem zmar\u0142 we \u015bnie, w wieku niespe\u0142na 44 lat (2008).<\/p>\n\n\n\n

Niech B\u00f3g was ustrze\u017ce…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W przeciwie\u0144stwie do Jegora, Janka jak ognia wystrzega\u0142a si\u0119 wywiad\u00f3w prasowych. Nigdy nie m\u00f3wi\u0142a wiele o sobie, unika\u0142a zwierze\u0144, nie pisa\u0142a pami\u0119tnik\u00f3w. Jedynym \u015bladem, jaki pozostawi\u0142a po sobie, s\u0105 poezje, wspomnienia przyjaci\u00f3\u0142 i \u2013 podobno \u2013 po\u017cegnalny list. Wed\u0142ug niepotwierdzonych doniesie\u0144, nazajutrz po zagini\u0119ciu pie\u015bniarki kilkoro jej znajomych mia\u0142o otrzyma\u0107 jednobrzmi\u0105cy list skre\u015blony jej r\u0119k\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u201eWszystkiego dobrego, bardzo was kocham <\/em>\u2013 pisa\u0142a. \u2013 Niech B\u00f3g was ustrze\u017ce od wszelkich przeciwno\u015bci\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czuje si\u0119 w s\u0142odyczy tych s\u0142\u00f3w – gdy znamy ju\u017c tragiczny fina\u0142 – co\u015b pi\u0119knego, tkliwego i strasznego zarazem. Patrz\u0105c na szamotanie si\u0119 Janki z \u017cyciem, na jej sprzeciw wobec z\u0142a, na \u017carliwe \u0142aknienie czego\u015b lepszego i pi\u0119kniejszego, wreszcie czytaj\u0105c jej ostatnie s\u0142owa – odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce nieszcz\u0119sna poetka z Nowosybirska ca\u0142y czas pod\u015bwiadomie poszukiwa\u0142a Boga. Wierz\u0119, \u017ce z wzajemno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u201eMy\u015bl Polska\u201d z 1 sierpnia 2010<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n